Her çocuk kendi hızında gelişir ve konuşmanın başlama zamanı çocuklar arasında geniş bir aralıkta değişir. Yine de bazı işaretler, beklemenin değil bir uzmana danışmanın daha doğru olduğunu gösterir. Bu yazıda yaşa göre beklenen basamakları ve değerlendirme gerektiren durumları bulacaksınız.
Yaşa Göre Beklenen Gelişim Basamakları
Bebekler yaklaşık altı ayda hece tekrarları çıkarır, bir yaşa doğru ise “anne”, “baba” gibi ilk anlamlı sözcükleri söylemeye başlar. On sekiz ayda genellikle on kadar sözcük kullanılır. İki yaşa gelen çocuğun otuz ile elli arasında sözcüğü olması ve “su ver”, “anne gel” gibi iki sözcüğü birleştirmeye başlaması beklenir. Üç yaşında kısa cümleler kurulur ve aile dışındaki kişiler de çocuğu büyük oranda anlayabilir. Bu rakamlar kesin sınır değil, yol göstericidir.
Beklemeden Başvurmayı Gerektiren İşaretler
Konuşma gecikmesinden daha önemli olan, çocuğun iletişim kurma biçimidir. Şu durumlarda zaman kaybetmeden değerlendirme istemek yerinde olur: isminin söylenmesine sık sık tepki vermemesi, göz teması kurmaması, işaret etmemesi ya da el sallama gibi jestleri kullanmaması, basit yönergeleri anlamaması, daha önce söylediği sözcükleri kaybetmesi. On sekiz ayda hiç anlamlı sözcük yoksa veya iki yaşında sözcük sayısı çok azsa da başvuru için iki yaşın sonunu beklemeyin. Kaybedilen beceriler özellikle ciddiye alınmalıdır.
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Süreç çoğunlukla işitme testiyle başlar, çünkü işitme kaybı gecikmenin sık görülen ve çözülebilir nedenlerindendir. Ardından dil ve konuşma terapisti çocuğun anlama ve ifade becerilerini oyun içinde gözlemler. Gerekirse çocuk psikoloğu ya da çocuk gelişimi uzmanı sosyal etkileşimi, dikkati ve genel gelişimi değerlendirir. Ebeveynden, çocuğun günlük iletişimi, uyku, beslenme ve oyun alışkanlıkları hakkında bilgi istenir. Değerlendirme bir tanı koymaktan çok, çocuğun hangi alanda desteğe ihtiyaç duyduğunu görmeyi amaçlar.
Evde Yapabilecekleriniz
Uzman randevusunu beklerken de evdeki ortam gelişimi destekler. Çocukla yüz yüze, göz hizasında konuşun; yaptığınız işleri kısa cümlelerle anlatın. Çocuğun çıkardığı sesleri veya sözcükleri tekrar edip bir sözcük ekleyerek genişletin. Soru yağmuru yerine seçenek sunun: “Elma mı, muz mu?” Kitap okumak, şarkı söylemek ve karşılıklı oyun oynamak dil gelişimini güçlendirir. Ekran süresini sınırlamak, birebir etkileşime daha fazla alan açar.
Endişeniz varsa beklemek yerine danışmak çoğu zaman en güvenli yoldur. Erken destek, çocuğun iletişim becerilerini geliştirmede en etkili fırsatlardan biridir.